<<< Krakowskie Kościoły Gotyckie >>>

Historia

Według Długosza gotycki kościół został ufundowany przez biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża w latach 1221-1222 na miejscu drewnianej świątyni. W latach 1290-1300 wzniesiono częściowo na jego fundamentach kościół w stylu gotyckim, poświęcony w 1320 roku, lecz i ta świątynia nie przypadła do gustu ludziom. Zburzono ją i wybudowano nowy, wspanialszy kościół. W latach 1355-1365 z fundacji Mikołaja Wierzynka dobudowano do głównego korpusu świątyni wydłużone prezbiterium. Z kolei w 1392-1397r. polecono mistrzowi Mikołajowi Wernerowi lepsze doświetlenie kościoła. Budowniczy obniżył mury naw bocznych, a w magistralnych wprowadził duże otwory okienne. W pierwszej połowie XV wieku przy zewnętrznych murach naw bocznych dobudowano wieniec kaplic oraz podniesiono wieżę północną. W roku 1478 cieśla Matias Heringkan pokrył wieże przepięknym hełmem. Na nim umieszczono złoconą koronę w r. 1666. W końcu XV w. świątynia Mariacka wzbogaciła się o arcydzieło rzeźbiarskie późnego gotyku -ołtarz główny (dzieło Wita Stwosza). W ciągu XIX w. zlikwidowano przykościelny cmentarz w ramach porządkowania miasta i utworzono Plac Mariacki. W latach 90-tych przeprowadzono kompleksową restaurację kościoła.

Kościół z zewnątrz

Z zewnątrz bazylika jest głównie gotycka. Obecny kształt nadała kościołowi przebudowa w układ bazylikowy, która miała miejsce w latach 1392-1397. Niektóre elementy zostały jednak dobudowane w późniejszych okresach. Kościół jest zbudowany z cegły i kamienia. Fasada świątyni ujęta jest w dwie wieże. Wyższa wieża, zwana Hejnalicą ma 82 m wysokości. Zbudowana jest na planie kwadratu, gdzie na wysokości dziewiątej kondygnacji przechodzi w ośmiobok, mieszczący dwie kondygnacje okien. Wieżę nakrywa gotycki hełm, będący dziełem mistrza Matiasa Heringka z 1478 roku. Z wieży grany jest co godzinę Hejnał Mariacki z wysokości 54 m. Jest on jednym z symboli Krakowa. Wieża niższa, o wysokości 69 m, przeznaczona jest na dzwonnicę koscielną. Wzniesiona na planie kwadratu, posiada wyraźnie zaznaczony na całej wysokości gzymsami i oknami, podział kondygnacyjny. Wieżę nakrywa późnorenesansowy hełm, wykonany w 1592 r., składający się z eliptycznej kopuły. Na kondygnacjach wieży znajduje się pięć dzwonów. Wokół kościoła na murach znajdują się nagrobki i epitafia, gdyż dawniej przy kościele znajdował się cmentarz.

Kościół wewnątrz

Głównymi stylami kościoła są gotycki, barokowy i neogotycki. Najważniejszym elementem gotyckim jest Ołtarz Wita Stwosza, który jest jednym z najwspanialszych przykładów sztuki gotyckiej w Polsce i na świecie. Nawa główna o wysokości ok 28 m, nakryta jest sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Przy filarach, dzielących nawę główną od bocznych, znajdują się XVIII wieczne, późnobarokowe ołtarze. Nawę główną od prezbiterium dzieli umieszczony na tęczy (projektu Matejki) krucyfiks -dzieło uczniów Wita Stwosza. Prezbiterium nakryte jest sklepieniem gwieździstym, wykonanym przez majstra Cypsera 1442 r. Transept mieści 3 ołtarze i cyborium

Elementy gotyckie kościoła:

- kościół jest wysmukłą, strzelistą budowlą
- duże, wąskie, wysokie okna zakończone ostrymi łukami
- budulcem kościoła jest cegła i kamień
- witraże w oknach
- ołtarz główny Wita Stwosza
- wczesnogotyckie kropielnice w barokowej kruchcie
- stalle znajdujące się w kaplicy Kuśnierzy - św. Michała Archanioła
- płyta nagrobna zmarłego w 1443 roku Jana Sybenwrita w kaplicy św. Walentego
- dwie wieże
- hełm na wyższej wieży